“Bu üründe %50 kâr var” cümlesi iki farklı anlama gelebilir: maliyetin üzerine %50 eklenmiş olabilir ya da satış fiyatının yarısı kâr olabilir. Birincisi kâr oranı (markup), ikincisi kâr marjıdır. Fiyatlandırma yaparken bu ikisini karıştırmak, beklediğinizden çok daha az kazanmanıza yol açabilir.
Temel tanımlar
- Brüt kâr = Satış fiyatı − Maliyet
- Kâr oranı (markup) = Kâr ÷ Maliyet × 100
- Kâr marjı = Kâr ÷ Satış fiyatı × 100
Fark yalnızca paydadadır: kâr oranı kârı maliyete, kâr marjı ise satış fiyatına oranlar. Satış fiyatı her zaman maliyetten büyük olduğu için (zarar yoksa) kâr marjı, aynı ürünün kâr oranından her zaman küçüktür.
Örnek: maliyeti 100 ₺, satışı 150 ₺ olan ürün
- Kâr: 150 − 100 = 50 ₺
- Kâr oranı: 50 ÷ 100 × 100 = %50
- Kâr marjı: 50 ÷ 150 × 100 = %33,33
Aynı işlem için iki farklı yüzde çıkar. Muhasebe raporlarında ve şirket karşılaştırmalarında genellikle marj, perakendede fiyat etiketi belirlerken genellikle markup kullanılır.
Maliyet ve satış fiyatını girin, ikisini birden görün
Kâr Marjı HesaplamaBirbirine dönüştürme
Marj = Markup ÷ (1 + Markup) · Markup = Marj ÷ (1 − Marj) (oranları ondalık yazın: %25 = 0,25)
| Kâr oranı (markup) | Kâr marjı |
|---|---|
| %10 | %9,09 |
| %20 | %16,67 |
| %25 | %20 |
| %33,33 | %25 |
| %50 | %33,33 |
| %66,67 | %40 |
| %100 | %50 |
| %200 | %66,67 |
Tabloda da görüldüğü gibi kâr oranı %100 olsa bile marj %50’yi geçmez; marj hiçbir zaman %100’e ulaşamaz.
Hedef marja göre satış fiyatı
%30 marj hedefliyorsanız maliyetin üzerine %30 eklemek yetmez. Doğru formül: Satış fiyatı = Maliyet ÷ (1 − Hedef marj).
Maliyet 700 ₺, hedef marj %30 ise satış fiyatı 700 ÷ 0,70 = 1.000 ₺ olmalıdır. Maliyete %30 ekleyip 910 ₺’ye satsaydınız marjınız 210 ÷ 910 = %23,08’de kalırdı.
İndirimin kâra etkisi
İndirim doğrudan kârdan düşer. Satışı 100 ₺, maliyeti 70 ₺ (marj %30) olan bir üründe %10 indirim yaptığınızda satış 90 ₺’ye, kâr 20 ₺’ye iner: yeni marj 20 ÷ 90 = %22,2. Yani %10’luk indirim kârınızı üçte bir azaltır. Aynı toplam kârı korumak için satış adedinin %50 artması gerekir (30 ÷ 20 = 1,5).
KDV’ye dikkat
Kâr marjı ve kâr oranı her zaman KDV hariç tutarlar üzerinden hesaplanır. Tahsil ettiğiniz KDV sizin geliriniz değil, devlete aktardığınız vergidir. KDV dahil satış fiyatıyla hesap yaparsanız marjınızı olduğundan yüksek görürsünüz. KDV dahil fiyatı önce KDV hariç tutara çevirin, sonra marjı hesaplayın.